از فریز جنین چه می دانید ؟
مردم ما با کاربردهاي فريز اسپرم و تخمک آشنا هستند. امروزه در مراکز گوناگون بيماراني داريم که اسپرم شان را فريز کرده اند و خودشان تحت درمان راديوتراپي و شيمي درماني هستند و پس از بهبود مي توانند با اسپرم خود پدر شوند. هزينه کار هم زياد نيست. همکاران پزشک که در کار درمان بيماران سرطاني هستند و احتمال مي دهند قدرت باروري شخص از بين برود، پيش از شروع درمان اطلاعاتي را به او مي دهند که بتواند اسپرم خود را فريز کند. درباره فريز نسج تخمدان در بيماران سرطاني قبل از شروع درمان بايد بگويم هنوز در مراحل اوليه است و تنها ۲ بارداري در دنيا بوده است که در بلژيک بوده که پيش از درمان هوچکين، بخشي از تخمدان خانم را برداشتند و فريز کردند. ۷ سال بعد نسج فريز شده را با لاپاروسکوپ در محل تخمدان گذاشتند و بيمار باردار شده است. اين عمل به وسيله پروفسور دونز صورت گرفته ولي انجماد خود تخمک بيش از ۵ سال است که انجام مي شود و نتايج خوبي هم داشته است.
درباره فريزکردن جنين، تخمک و اسپرم ۲ روش وجود دارد. روش آهسته که از قديم بوده و روش سريع که حدود ۵ سال است، انجام مي شود. از نظر بارداري تفاوتي ميان روش آهسته و سريع نيست. به هر حال امروزه در لقاح مصنوعي خارج رحمي نقش فريزکردن بسيار مهم است چون تقريبا در خيلي از موارد، پس از مصرف داروهاي لقاح مصنوعي خارج رحمي تعداد زيادي تخمک حاصل مي شود که براي خانمي مبتلا به نازايي اين تعداد بيش از نياز است. ثابت شده احتمال بارداري با افزايش تعداد جنين هاي انتقالي بيشتر نخواهد شد. پس از انتقال ۳ جنين احتمال بارداري حتي اگر ۳۰ تا جنين هم منتقل شود، ۱۰ برابر نخواهد شد و اين موضوع تنها به افزايش چندقلويي منجر مي شود که نه تنها مفيد نيست بلکه براي مادر و جنين خطرناک هم است. پس جنين هاي اضافه را مي توان فريز و براي دفعات بعد استفاده کرد.از اين گذشته، امکان دارد شرايط جسمي خانم در همان ماه مناسب نباشد بنابراين ما با امکان فريز، مي توانيم در آن دوره همه جنين ها را فريز کنيم تا ماه آينده و حتي اگر تخمک يا جنين اهدايي نيز داريم و گيرنده اوضاع جسمي مناسبي ندارد و احتمال بارداري اش در آن دوره کم است، تا بهبود شرايط مي توان جنين را فريز کرد. در گذشته جنين هاي اضافي را دور مي ريختيم و حالا مي توان براي خود شخص فريز کرد.
اين سوال اساسي انجماد سلولي است؛ آيا انجماد صدمه اي به جنين مي رساند و پس از ذوب شدن جنين با يک جنين تازه يکسان است؟ براي دستيابي به پاسخ، مطالعات زيادي انجام داد ه اند. بچه هايي که محصول جنين فريز شده در ۲۵ سال پيش بوده اند (که تعداد زيادي هستند)، را از نظر عصبي و قلبي و همه دستگاه هاي بدن بررسي کردند و دريافتند که با ديگر همسالان خود که امروزه جواناني ۲۵ ساله هستند تفاوتي نداشته اند.
طولاني ترين زماني که تا حالا جنين را در فريز نگه داشته بودند و بچه سالم به دنيا آمده بود ۱۰ سال و در آمريکا انجام شده بود.جالب اينکه متخصصین داخلی کشور در زمینه ی جنین شناسی توانستند اخیرا دوقلوهایی با 11 سال اختلاف سنی در اصفهان متولد کنند که این خود نوعی رکورد شکنی و باعث افتخار برای ایرانی ها می باشد.جالب است که اين ۲ بچه از نظر تشکيل با هم هم سن هستند ولي از نظر زمان تولد 11 سال تفاوت دارند. اهميت اين مورد در اين نيست که با جنين فريز باردار شده است، اين اتفاق هر روز در مراکز متعدد کشور رخ مي دهد. موضوع مهم اين موفقيت در آن است که جنين 11 سال در فريز بوده و صدمه اي نديده است.
منبع: دکتر ملک منصور اقصی
استاد زنان دانشگاه علوم پزشکی تهران